Polska importowała mniej ropy, ale płaciła więcej. Co zmieniło się w 2026 roku?

Punktem wyjścia jest HS 2709 — kategoria obejmująca surową ropę naftową oraz surowe oleje otrzymywane z minerałów bitumicznych.

Samo spojrzenie na wartość importu w euro nie wystarcza jednak do opisania zachodzących zmian.

Wyższa wartość importu może wynikać z większej ilości sprowadzonego surowca, wyższej wartości przypadającej na jednostkę masy albo jednoczesnego występowania obu tych zjawisk.

Dlatego analizuję równolegle cztery elementy:

• wartość importu,
• masę netto importowanego surowca,
• wartość importu przypadającą na kilogram,
• strukturę partnerów handlowych.

W przypadku najnowszych danych schodzę dodatkowo z poziomu rocznego do pojedynczych miesięcy.

Pozwala to zobaczyć zmiany, które w danych rocznych lub nawet kwartalnych mogłyby pozostać niewidoczne.

Źródłem danych jest Eurostat Comext, czyli europejska baza statystyk handlu międzynarodowego.

Dane zostały pobrane przez API, zapisane w warstwie danych źródłowych, przetworzone w Pythonie i przeanalizowane przy wykorzystaniu DuckDB i SQL.

W najdokładniejszej części analizy wykorzystuję miesięczne dane dotyczące HS 2709 od stycznia 2025 do czerwca 2026 roku.

Analizuję zarówno dane dla całego polskiego importu ropy, jak i podział według partnerów handlowych.

Spojrzenie na dłuższy okres pokazuje, że znaczenie paliw mineralnych w strukturze polskiego importu zmieniało się.

Sama wartość nominalna nie opisuje jednak najważniejszej transformacji.

Znacznie ciekawsze staje się pytanie: od kogo Polska kupuje ropę?

Po zejściu z poziomu całej kategorii do konkretnych partnerów widać przebudowę struktury handlu.

W najnowszych danych szczególne znaczenie mają dwa kierunki — Arabia Saudyjska i Norwegia.

To właśnie struktura partnerów będzie jednym z głównych wątków tej analizy.

Pierwsze interesujące zjawisko pojawia się przy porównaniu pierwszych sześciu miesięcy 2025 i 2026 roku.

W pierwszej połowie 2025 roku Polska zaimportowała około:

11,98 mld kg ropy o wartości 6,06 mld EUR.

W analogicznym okresie 2026 roku było to:

11,36 mld kg o wartości 6,21 mld EUR.

Masa sprowadzonego surowca spadła więc o około 5,2%.

Jednocześnie jego wartość wzrosła o około 2,4%.

Mamy zatem sytuację, w której Polska fizycznie importowała mniej ropy niż rok wcześniej, ale wydawała na jej import więcej.

To prowadzi do kolejnego pytania: co stało się z wartością importu przypadającą na kilogram?

Dane miesięczne pokazują coś, czego nie widać równie wyraźnie w półrocznym podsumowaniu.

Na początku 2026 roku wartość importu przypadająca na kilogram pozostawała stosunkowo niska.

W styczniu wynosiła około 0,41 EUR/kg.

W lutym ponownie około 0,41 EUR/kg, a w marcu około 0,44 EUR/kg.

Następnie sytuacja zaczęła szybko się zmieniać.

W kwietniu wskaźnik wzrósł do około 0,56 EUR/kg.

W maju osiągnął około 0,78 EUR/kg.

W czerwcu utrzymał się na zbliżonym poziomie — około 0,77 EUR/kg.

Oznacza to, że między lutym a majem wartość importu przypadająca na kilogram wzrosła niemal dwukrotnie.

To jeden z najmocniejszych sygnałów widocznych w całym analizowanym szeregu miesięcznym.

Warto przy tym zachować ostrożność w interpretacji.

EUR/kg nie jest tutaj bezpośrednią ceną rynkową ropy ani indeksem cenowym.

Jest to iloraz deklarowanej wartości handlu i masy netto importowanego produktu.

Może więc odzwierciedlać między innymi zmiany wartości surowca, jego struktury, warunków handlowych czy innych elementów wpływających na raportowaną wartość importu.

Dlatego traktuję go jako wskaźnik opisujący dane handlowe, a nie bezpośredni odpowiednik ceny baryłki ropy.

Kolejna zmiana staje się widoczna po rozbiciu danych według partnerów.

W pierwszej połowie 2026 roku najważniejszymi partnerami Polski w imporcie ropy były Arabia Saudyjska i Norwegia.

Ich znaczenie było szczególnie widoczne w drugim kwartale.

Arabia Saudyjska odpowiadała wówczas za około 45% wartości importu, a Norwegia za około 44%.

Łącznie na tych dwóch partnerów przypadało więc około:

Agregat kwartalny ukrywa jednak bardzo dużą zmienność pomiędzy poszczególnymi miesiącami.

W lutym 2026 roku Norwegia odpowiadała za około 49% wartości importu, podczas gdy udział Arabii Saudyjskiej wynosił około 39%.

W kwietniu proporcje były już inne. Udział Arabii Saudyjskiej wzrósł do około 56%, a Norwegii wynosił około 28%.

Jeszcze inaczej wyglądał maj. W tym miesiącu na Norwegię przypadało około 69% wartości importu, podczas gdy udział Arabii Saudyjskiej wynosił około 24%.

Miesiąc później struktura ponownie się odwróciła. W czerwcu Arabia Saudyjska odpowiadała za około 54%, Norwegia za około 36%, a Stany Zjednoczone za około 10% wartości importu.

Długoterminowo widzimy więc silną koncentrację na dwóch partnerach, ale pod tą koncentracją kryje się znaczna miesięczna zmienność.

Zestawienie wartości, masy oraz struktury partnerów pozwala zobaczyć szerszy obraz pierwszej połowy 2026 roku.

Po pierwsze — Polska sprowadziła mniej ropy. Masa importu w pierwszej połowie 2026 roku była o około 5,2% niższa niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Po drugie — zapłaciła za ten import więcej. Całkowita wartość importu wzrosła o około 2,4%.

Po trzecie — gwałtownie wzrosła wartość importu przypadająca na kilogram. Najsilniejszą zmianę widać między lutym a majem 2026 roku.

Jednocześnie struktura importu pozostawała bardzo skoncentrowana. W drugim kwartale około 89% jego wartości przypadało na Arabię Saudyjską i Norwegię.

Dopiero połączenie tych kilku perspektyw pokazuje, co faktycznie wydarzyło się w danych.

Samo stwierdzenie, że „wartość importu wzrosła”, pomija większość tej historii.

Dane handlowe pozwalają bardzo dokładnie określić co i kiedy się zmieniło.

Nie wystarczają jednak do automatycznego ustalenia przyczyny obserwowanego zjawiska.

Sam wzrost wartości importu przypadającej na kilogram nie pozwala stwierdzić, że odpowiada za niego jedno konkretne wydarzenie.

Do analizy przyczynowej należałoby dołączyć kolejne źródła, między innymi:

• notowania ropy na światowych rynkach,
• kurs EUR/USD,
• informacje o gatunkach importowanej ropy,
• koszty transportu i ubezpieczenia,
• informacje o kontraktach i dostawach,
• dane dotyczące pracy polskich rafinerii,
• wydarzenia geopolityczne oraz potencjalne zakłócenia podaży.

Dopiero połączenie tych informacji z danymi Comext pozwoliłoby sprawdzić, które czynniki najlepiej wyjaśniają obserwowany skok.

Analiza handlowa doprowadziła nas do konkretnego momentu.

Wiemy, kiedy nastąpiła zmiana. Wiemy, jak duża była. Wiemy również, którzy partnerzy dominowali w tym okresie.

Nie wiemy jeszcze, jaka część zmiany wynikała z sytuacji na światowym rynku ropy, kursów walut, struktury dostaw, kosztów transportu czy innych wydarzeń.

To naturalny kolejny etap analizy: połączyć dane handlowe z danymi rynkowymi i sprawdzić, co wydarzyło się między marcem a czerwcem 2026 roku.